W dniu 25 lutego 2022, na wniosek strony mniejszościowej, odbyło się nadzwyczajne posiedzenie Komisji Wspólnej Rządu oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych. Głównym tematem były działania podejmowane w zakresie oświaty mniejszościowej, a w szczególności zmiana przepisów prawa dotyczących nauczania języka niemieckiego jako języka mniejszości narodowej; informację tę przedstawiał minister Tomasz Rzymkowski z Ministerstwa Edukacji i Nauki. Swoje obawy związane ze zmniejszeniem subwencji i jego konsekwencjami wyrazili: poseł Ryszard Galla, przedstawiciele mniejszości niemieckiej, eksperci oraz przedstawiciele innych mniejszości. W swoim wystąpieniu przewodniczący ZNSSK w Polsce Bernard Gaida zażądał wycofania rozporządzenia z 4 lutego br. Ze względu na panującą na Ukrainie sytuację, którą członkowie Komisji są głęboko poruszeni, minister Rzymkowski mógł uczestniczyć jedynie w części posiedzenia. Niestety nie był on w stanie odpowiedzieć na stawiane przez przedstawicieli mniejszości niemieckiej pytania.

"Nie jestem w stanie tego wytłumaczyć" - czytaj na łamach tygodnika Wochenblatt.pl TUTAJ.

Całość przemówienia przewodniczącego ZNSSK w Polsce, Bernarda Gaidy, prezentujemy poniżej:

Główny punkt w naszym porządku obrad brzmi „informacja Ministra Edukacji Narodowej i Nauki na temat działań podejmowanych w zakresie oświaty mniejszościowej, w szczególności zmian przepisów prawa dotyczących nauczania języka niemieckiego jako języka mniejszości narodowej oraz obniżenia części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2022”. Tylko uważny czytelnik z tego zdania domyśli się, że chodzi o dramatyczną sytuację, w której znalazło się kilkaset tysięcy polskich obywateli utożsamiających się z kulturą, językiem i narodowością niemiecką. Po latach przekonania o demokracji, o rosnącej tolerancji i akceptacji dla inności w polskim społeczeństwie zostali uderzeni wprowadzeniem do obowiązującego w Polsce systemu prawnego, do polityki wobec mniejszości narodowych i etnicznych oraz prawa oświatowego dyskryminacji mniejszości niemieckiej w ogóle i bolesnej stygmatyzacji ich dzieci uczących się języka niemieckiego jako języka mniejszości narodowej.

Nastąpiło to ostatecznie 4.02.2022 poprzez ogłoszenie przez Ministra Edukacji i Nauki Przemysława Czarnka rozporządzenia wprowadzającego zmiany do „rozporządzenia w sprawie warunków i sposobu wykonywania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zadań umożliwiających podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej i językowej uczniów należących do mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym”. Zmiana, którą niewątpliwie można nazwać historyczną w dziejach Rzeczpospolitej Polskiej, mieści się w jednym prostym zdaniu: „w par. 8 w ust. 3 po wyrazach »w wymiarze 3 godzin tygodniowo« dodaje się wyrazy »a w przypadku uczniów należących do mniejszości niemieckiej – w wymiarze 1 godziny tygodniowo«”. Tym zdaniem wprowadzono podział uczniów należących do mniejszości narodowych na dwie kategorie ze względu na ich narodowość.

Panie ministrze, nie wiem czy Pan wie, że są w Polsce szkoły, do których uczęszczają dzieci należące do kilku mniejszości narodowych? W takiej szkole dzieci ukraińskie i kaszubskie wyjdą po 1.09 na 3 godziny swoich języków a dzieci niemieckie na ... 45 minut. Dzieci się pewnie najpierw ucieszą, że mają mniej lekcji, ale za chwilę zaczną się zastanawiać…dlaczego? Ale rodzice, którzy przecież opłacają takie same podatki, już wiedzą, że zostali zepchnięci do drugiej kategorii obywateli. Bo Polska uznała ich niemieckość za niegodną tak wysokiej subwencji jak ta dla innych narodowości! A więc ich uznała za mniej godnych a to powoduje, że głęboko zostali zranieni w swej ludzkiej godności. Francis Fukuyama w swojej najnowszej pracy „Tożsamość” pisze, że współczesna polityka tożsamościowa i mniejszościowa to polityka godnościowa.

Czy do godnościowej polityki należy to, że jedna spośród uznanych w Polsce mniejszości narodowych i etnicznych poddana zostaje szczególnej dyskryminacji?

Jesteśmy przekonani, że wprowadzenie podwójnych standardów wobec różnych, znajdujących się w podobnej sytuacji grup pozostaje sprzeczne z Art. 1. „Powszechnej deklaracji praw człowieka”, która stanowi: „Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw” oraz z Art. 32. Konstytucji RP, który mówi, że: „1. Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. 2. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.”

Dwa lata temu obchodziliśmy 15-lecie istnienia „Ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych”. Czytamy w niej, że: "Art. 6. 1. Zabrania się dyskryminacji wynikającej z przynależności do mniejszości. 2. Organy władzy publicznej są obowiązane podejmować odpowiednie środki w celu: 1) popierania pełnej i rzeczywistej równości w sferze życia ekonomicznego, społecznego, politycznego i kulturalnego pomiędzy osobami należącymi do mniejszości a osobami należącymi do większości; 2) ochrony osób, które są obiektem dyskryminacji, wrogości lub przemocy, będących skutkiem ich przynależności do mniejszości; 3) umacniania dialogu międzykulturowego." Trudno nie zauważyć, że i z tym aktem prawnym sprzeczne jest wydane 4 lutego 2022 rozporządzenie.

Przeciwko tej decyzji, uderzającej w samorządy, nauczycieli, ale przede wszystkim w edukację najmłodszych, wyraźne stanowisko zajął Rzecznik Praw Obywatelskich, stwierdzając: "Jako Rzecznik Praw Obywatelskich nie mogę zgodzić się na to, aby ograniczanie wydatków odbywało się kosztem społeczności lub grup, które i tak często doświadczają marginalizacji w różnych sferach życia społecznego czy kulturalnego, i do których wspierania instytucje państwowe są w sposób szczególny zobowiązane". Przeciwko wypowiadali się również przedstawiciele mniejszości niemieckiej i innych mniejszości, eksperci, przedstawiciele środowisk naukowych, gospodarczych, nauczyciele oraz przedstawiciele organizacji polonijnych. Petycje przeciwko temu działaniu podpisało już kilkanaście tysięcy naukowców, przedsiębiorców i przede wszystkim rodziców. Także Senat RP uznając prawa mniejszości za dobro konstytucyjne zaproponował kolejną poprawkę przywracającą obniżoną subwencję. Mimo tak licznych głosów sprzeciwu z dniem 27 stycznia 2022 poprawka została ostatecznie przegłosowana, a środki na nauczanie języka mniejszości – znacznie ograniczone. Jednak nadal było nam trudno uwierzyć, że ponad trzydzieści lat po wprowadzeniu ustroju demokratycznego można w tak jawny sposób wprowadzić do systemu prawa dyskryminację wobec własnych obywateli ze względu na ich przynależność narodową.

Towarzysząca powyższym działaniom retoryka wpływa na nasilenie negatywnych nastrojów społecznych wokół mniejszości narodowych i etnicznych, a w szczególności mniejszości niemieckiej. W związku więc z kształtującą się wokół mniejszości niekorzystną atmosferą oraz faktem prawnego usankcjonowania dyskryminacji obywateli polskich niemieckiej narodowości wzywam Rząd RP do wsłuchania się w słowa św. Jana Pawła II, który w Orędziu na XXII Światowy Dzień Pokoju – „Poszanowanie mniejszości warunkiem pokoju” z 1989 roku zapisał: „Kiedy Kościół mówi o dyskryminacji w ogólności (…) lub o dyskryminacji konkretnej, która godzi w grupy mniejszościowe, to zwraca się przede wszystkim do własnych członków, niezależnie od ich pozycji czy odpowiedzialności w danym społeczeństwie. Podobnie jak nie może mieć miejsca dyskryminacja w Kościele, tak też żaden chrześcijanin nie może świadomie zachęcać do tworzenia, ani popierać takich struktur czy postaw, które oddzielają osoby od innych osób, grupy od innych grup.” Skoro tak często powołujemy się na jego słowa to dlaczego teraz postępuje się sprzecznie z nimi.

Jako obywatele RP, którzy swoimi podatkami współtworzą budżet państwa, posiadający te same prawa i obowiązki jak inni obywatele zarówno należący do większości jak i należący do grup mniejszości narodowych i etnicznych, przekonani o słuszności swego oburzenia zastosowaną wobec nas dyskryminacją, oczekujemy wycofania z obiegu prawnego zmiany z dnia 4.02.2022 i przywrócenia wobec nas porządku konstytucyjnego.

Zwróciliśmy się do instytucji europejskich, Rady Europy, OBWE, Unii Europejskiej i jak na razie z wdzięcznością przyjęliśmy fakt, że Komisja Ekspertów Rady Europy natychmiast zareagowała pisząc:

„Jako Sygnatariusz Karty Polska zobowiązała się do ochrony i wspierania języków regionalnych lub mniejszościowych, podejmowania zdecydowanych środków ochronnych oraz do ułatwiania lub zachęcania do stosowania języków regionalnych lub mniejszościowych w życiu publicznym i prywatnym. Polska zobowiązała się również do oferowania lekcji w języku niemieckim, tj. z niemieckim językiem wykładowym. Zobowiązanie to pozostaje niespełnione i jest przedmiotem ponownego zalecenia Komitetu Ekspertów w jego najnowszym Podsumowaniu ustaleń monitoringowych. W tym kontekście ostatnie wydarzenia oznaczają dalsze osłabienie edukacji języka niemieckiego jako języka mniejszości. Stanowią one krok wstecz w stosunku do sytuacji, panującej podczas wizyty Komitetu Ekspertów w Polsce w czerwcu 2021 r. i są sprzeczne z celami i zasadami Karty.” Zdziwiony szybkością reakcji zapytałem o to w Strassburgu i usłyszałem, że wzięła się ona z tego faktu, że od dziesięcioleci w Europie podobnego przypadku nie odnotowano.

Nasza godność jako obywateli polskich została naruszona także faktem, że jeszcze przed głosowaniem w Sejmie zwracałem się na piśmie do Prezydenta RP, do Premiera, do Ministra Spraw Wewnętrznych, do Marszałka Sejmu zwracając uwagę na zamiar naruszenia praw konstytucyjnych i praw człowieka i nie doczekaliśmy się reakcji. Nikt z wymienionych osób nie zechciał rozmawiać. Obiecana rozmowa z Ministrem Czarnkiem nie powstrzymała go przed podpisaniem nieszczęsnego rozporządzenia co odebrało sens tej rozmowie.

Moja godność została też naruszona przez Urząd Premiera, który mianował mnie członkiem własnego organu doradczego ds. mniejszości narodowych i mnie zignorował ustanawiając dyskryminacyjne prawo oświatowe. Zignorował całą naszą komisję. Czy więc ma ona w ogóle sens?

W tym roku na obchodach upamiętniających tragedię powojennych obozów w Gliwicach, Świętochłowicach i Łambinowicach, powiedziałem z pełnym przekonaniem, że „Dyskryminacja, na którą zamkniemy dziś oczy, będzie tylko rosnąć”.

Na zakończenie tylko jednym zdaniem powiem, że celowo nie mówiłem o argumencie rzekomego upośledzenia nauki języka polskiego w Niemczech, gdyż nie ma on prawa być użyty jak powód przyjęcia zasady dyskryminacji grupy własnych obywateli współtworzących budżet państwa polskiego, z którego owa zabrana subwencja pochodzi. Obywateli, którzy nie przekroczyli granicy. To ona nas kiedyś przekroczyła co uczyniło nas obywatelami Polski, której byliśmy i jesteśmy w pełni lojalni. Lecz czy Państwo okazało się wobec nas lojalne?

Generalnie to rozporządzenie burzy system, niszczy szkoły, zagraża nauczycielom, krzywdzi dzieci. Natomiast jedno się MEiN udało. Udało się przywrócić ludziom lęk i obawę przed państwem, które ich nie lubi, nie akceptuje, uważa za przeszkodę. Lęk, który w PRL przekazywano z pokolenia na pokolenie, który zabijał tożsamość, język i godność. Wnioskodawca tej zmiany, poseł Janusz Kowalski, zasiewał lokalnie ten lęk od lat, ostatnio atakując szyldy dwujęzyczne, ale nieskutecznie bo demokratyczne struktury państwa mu się oparły. Teraz zyskał poparcie Rządu RP i lęk na Śląsku, Warmii i Mazurach nabrał realnych kształtów.

Niemiecki teolog i pastor, stracony przez nazistów, Dietrich Bonhoeffer powiedział: „milczenie wobec zła samo jest złem”.

Więc nie będziemy milczeć.

Bernard Gaida
Przewodniczący Zarządu ZNSSK w Polsce
Opole, dnia 25 lutego 2022r.

Docierają do nas kolejne stanowiska i apele dotyczące wprowadzonego 4 lutego 2022 roku Rozporządzenia MNiE dotyczącego zmniejszenia subwencji na nauczanie język niemieckiego jako języka mniejszości. Jednym głosem wypowiedziały się: Regionalna Izba Przemysłowo-Handlowa w Gliwicach, Komitet Socjologii PAN, Związek Nauczycielstwa Polskiego. Poniżej prezentujemy ich fragmenty:

Stanowisko Regionalnej Izby Przemysłowo-Handlowej w Gliwicach w przedmiocie zmniejszenia przez Sejm wydatków o kwotę 39,8 mln zł w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego, z przeznaczeniem tych środków na nauczanie języka polskiego w Niemczech (15 lutego 2022):

Regionalna Izba Przemysłowo-Handlowa, jako reprezentant interesów gospodarczych zrzeszonych w niej dziesiątek podmiotów oraz, jako niezależny podmiot uważa, że podjęto dyskryminującą decyzję zmniejszenia przez parlament RP dotacji na edukację mniejszości narodowych i etnicznych. (...) Nasze stanowisko zgodne, co do istoty problemu: RIPH, jako reprezentant interesów gospodarczych proponuje swoje poparcie w protestach i licznych pismach kierowanych bezpośrednio do odpowiednich władz, urzędów i sektorów, mogących mieć wpływ na zmianę w przedmiotowej sprawie. (...) Jako Regionalna Izba Przemysłowo-Handlowa w Gliwicach zdajemy sobie sprawę z powagi sytuacji i jakie ona niesie negatywne skutki.

Pełna treść Stanowiska

Uchwała Komitetu Socjologii PAN w sprawie zmiany zasad funkcjonowania oświaty publicznej prowadzonej w językach mniejszości w Polsce  (22 lutego 2022):

Komitet Socjologii PAN wyraża głębokie zaniepokojenie decyzjami dotyczącymi zmiany zasad funkcjonowania oświaty publicznej prowadzonej w językach mniejszości w Polsce. (...) Zdaniem członków Komitetu podjęte decyzje mogą mieć dalekosiężne, negatywne konsekwencje dla obywateli państwa polskiego, należących do mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce. Ograniczenie możliwości realizacji przyznanych im praw ustawą o mniejszościach z 2005 r. podważa zaufanie do państwa polskiego, które w odniesieniu do własnych obywateli stosuje niedopuszczalną przez prawo międzynarodowe w obszarze ochrony mniejszości zasadę wzajemności. Poprawa sytuacji społeczności polskiej i ochrony praw jej członków (w tym prawa do nauki języka polskiego jako swojego języka ojczystego) w Niemczech wymaga działań o charakterze dyplomatycznym, a nie dyskryminujących mniejszość niemiecką w Polsce.

Pełna treść Uchwały

Związek Nauczycielstwa Polskiego w piśmie do Prezesa Rady Ministrów Mateusza Morawieckiego: (24 lutego 2022):

Zmiany te mogą naruszać prawa obywateli polskich należących do mniejszości narodowych i etnicznych odnośnie wolności zachowania i rozwoju własnego języka, a takżę obowiązek szkół i placówek publicznych odnośnie umożliwiania uczniom podtrzymywania poczucia tożsamości narodowej, etnicznej, językowej i religijnej, a w szczególności naukę języka oraz własnej historii i kultury. Zdaniem Związku Nauczycielstwa Polskiego ww. zmiany zostały dokonane z nruszeniem przez Ministra Edukacji i Nauki konstytucyjnej zasady praworządności (zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa) oraz zasadą legalizmu.

Pełna treść pisma

Od 1999 roku UNESCO obchodzi Dzień Języka Ojczystego, mający na celu podkreślenie roli kulturalnej i językowej różnorodności. Pierwotnie miał na celu upamiętnienie poległych pięciu studentów, podczas pokojowej demonstracji w 1952 roku domagających się nadania językowi bengalskiemu statusu języka urzędowego. Na przestrzeni lat Dzień Języka Ojczystego, oprócz upamiętnienia, stał się okazją do organizowanych rokrocznie wielu inicjatyw: przygotowywane są wystawy, organizowane spotkania, konferencje i projekty edukacyjne.

Na stronie internetowej polskiego Komitetu UNESCO czytamy: "UNESCO wierzy w znaczenie różnorodności kulturowej i językowej dla zrównoważonych społeczeństw. W ramach swojej misji na rzecz pokoju działa na rzecz zachowania różnorodności kultur i języków, które sprzyjają tolerancji i szacunkowi dla innych". Wszystko to osadzone w postanowieniach Europejskiej karty języków regionalnych lub mniejszościowych, zmierzającej do ochrony języków, wspierania wielokulturowości i wielojęzyczności, oraz Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, podkreślających "uznanie przyrodzonej godności oraz równych i niezbywalnych praw wszystkich członków wspólnoty ludzkiej". A jednym z podstawowych przecież praw jest prawo do edukacji.

W Rumunii blisko 20 000 uczniów mniejszości niemieckiej uczy się w 61 niemieckojęzycznych szkołach czy też w szkołach z oddziałami niemieckojęzycznymi^[1]. W litewskiej Kłajpedzie z inicjatywy stowarzyszenia mniejszości niemieckiej już w 1992 roku powstała szkoła, ponad 500 uczniom umożliwiająca naukę w języku niemieckim jako języku ojczystym. ^[2] Na Litwie natomiast w roku 2018/2019 we wszystkich polskich szkołach i klasach uczyło się w języku polskim łącznie 11 114 dzieci ^[3] mniejszości polskiej, największej na Litwie autochtonicznej mniejszości narodowej, liczącej około 200 000 osób (6,5 % ogółu mieszkańców) ^[4]. Choć brzmi to tak zwyczajnie, w Polsce jednak należące do mniejszości niemieckiej dzieci o nauczaniu w języku niemieckim (a nie jedynie o kilku dodatkowych godzinach tego języka) mogą jedynie pomarzyć... 

Według Instytutu Goethego więcej niż 20% mieszkańców Niemiec ma inne pochodzenie kulturowe. Promowana w kraju wielojęzyczność wspierana jest u dzieci od najmłodszych lat; oczywiście podkreślana jest przy tym potrzeba znajomości języka niemieckiego, wynikająca z konieczności funkcjonowania w społeczeństwie, nie bez znaczenia pozostaje jednak język pochodzenia: „Rodziny nie powinny przestać mówić swoim językiem pochodzenia – czytamy na stronie Instytutu – ale używać go w domu z dziećmi i w rodzinie. Szczególnie ważne jest, aby dzieci dobrze mówiły swoim pierwszym językiem. ^[5]” Z kolei w Austrii – według statystyk z 2001 roku  – można usłyszeć aż 250 różnych języków; pośród najczęściej używanych znajdują się serbsko-chorwacki, turecki, angielski, węgierski i… polski.   

W obliczu zaistniałej 4 lutego sytuacji, w której mieszkającym w Polsce uczniom należącym do jednej (!) z dziewięciu żyjących w Polsce mniejszości narodowych odbiera się możliwość efektywnej nauki języka pochodzenia, stawiając przed nimi jednocześnie widmo dalszego jej ograniczenia, jasne staje się, że propagowane przez UNESCO idee pluralizmu coraz gwałtowniej ustępują czystej politycznej kalkulacji i politycznym przepychankom, a sytuacja językowa mieszkających w Polsce mniejszości narodowych – i bez tego tak wymagająca większego niż dotychczas wsparcia – staje się jeszcze trudniejsza. Tym samym przywołane w tytule motto tegorocznych obchodów: „wyzwania i możliwości” każe nam ograniczyć się do tych pierwszych. Ogromna szkoda, bo znajomość języków powinna stawiać przed nami przede wszystkim nowe perspektywy.

Źródło ilustracji: unesco.org

[1] Die deutsche Minderheit in Rumänien
[2] www.zudermanas.klaipeda.lm.lt
[3] kresy.pl
[4] wg. wyników Spisu Powszechnego w 2021 r.
[5] "Mehrsprachigkeit" w: www.goethe.de
[6] meinbezirk.at

Niniejszym składamy skargę dotyczącą obecnej sytuacji w zakresie języków mniejszościowych i praw mniejszości. (…)

W obecnej sytuacji jesteśmy zdeterminowani, aby podkreślić, że na podstawie Konwencji Ramowej o Ochronie Mniejszości Narodowych oraz Europejskiej karty języków regionalnych lub mniejszościowych jako autochtoniczna mniejszość narodowa oczekujemy wsparcia na tym samym poziomie, co inne mniejszości. Oba powyższe zestawy zasad to ważne osiągnięcia w międzynarodowym systemie ochrony mniejszości i powinny być stosowane przez Polskę jako ważne narzędzia ustanawiające standardy. (…)

Do takich narzędzi należy również Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej, obejmująca podstawowe zasady i wartości, na których opiera się Unia Europejska i którym wraz z wejściem w życie Traktatu lizbońskiego 1 grudnia 2009 roku nadana została moc wiążąca. Wyraźnie odnosimy się też do podstawowych norm i istniejących praw, które w obliczu aktualnej prawnej i społecznej sytuacji mniejszości niemieckiej w Polsce pozostają lekceważone. (...)

W związku z nieuzasadnionym nierównym traktowaniem jedynie mniejszości niemieckiej prosimy o pilną reakcję Komisji Europejskiej w celu uniknięcia negatywnych skutków ograniczenia liczby godzin przeznaczonych na nauczanie języka niemieckiego jako języka mniejszości. Oczekujemy konkretnych kroków mających na celu potępienie dyskryminacji języka niemieckiego w polskim systemie oświaty oraz zapewnienie równego traktowania mniejszości niemieckiej w odniesieniu do edukacji.

Rozporządzenie z dnia 4 lutego 2022 r. ma wejść w życie z dniem 1 września 2022 r. Do maja 2022 r. władze szkół muszą podjąć odpowiednie decyzje w kontekście planowania nadchodzącego roku szkolnego. W sytuacji, gdy warunki pracy nauczycieli ulegną pogorszeniu, liczba godzin zostanie zmniejszona, a wielu doświadczonych nauczycieli straci pracę, pilne są konkretne działania. Składamy skargę z prośbą o pomoc w zabezpieczeniu niemożności wejścia w życie przepisów, na mocy których mniejszość niemiecka jest dyskryminowana. Unia Europejska jest wspólnotą różnych, zjednoczonych jednak wspólnymi wartościami podstawowymi obywateli, którzy powinni być chronieni przed dyskryminacją.

Do pisma dołączone zostało oświadczenie Zarządu ZNSSK w Polsce wobec prawnej dyskryminacji mniejszości niemieckiej.

Kopia pisma w oryginalnym brzmieniu (DE).

Czytaj również:
Język niemiecki jako język mniejszości: Skarga ZNSSK w Polsce do Rady Europy,
Skarga ZNSSK w Polsce do Parlamentu Europejskiego.

W obronie języka niemieckiego jako języka mniejszości narodowej jeszcze w grudniu minionego roku wystąpił Sejmik Województwa Opolskiego; nie było to jedyny głos w tej sprawie (pisaliśmy o tym TUTAJ). Przeciwko decyzji o ograniczeniu środków opowiedziały się w ostatnich tygodniach również liczne samorządy:

• Rada gminy Walce (13 stycznia 2022):

Poprawka ta może mieć ogromy wpływ na dalszy rozwój gminy Walce jak i całego regionu, godzi ona bowiem w budżety samorządów utrzymujących częstokroć niewielkie placówki edukacyjne.

Pełna treść uchwały

• Apel Rady Miejskiej Kolonowskiego (17 stycznia 2022):

Od wielu (...) lat obserwujemy znaczne dysproporcje pomiędzy rzeczywistymi potrzebami na oświatę, a otrzymanym z budżetu państwa wsparciem finansowym na tenże cel. A w sytuacji dodatkowego obniżenia subwencji z opisanych na wstępie powodów, ww. dysproporcje zostaną jeszcze bardziej zachwiane, co uniemożliwi wielu gminom, w tym również gminie Kolonowskie, właściwą realizację innych zadań gminnych, z koniecznością ew. zamknięcia placówek oświatowych włącznie.

Pełna treść apelu

• Uchwała Rady powiatu w Prudniku (28 stycznia 2022):

Ograniczenie środków na nauczanie języków mniejszościowych i języka regionalnego będzie szkodliwe dla interesów państwa polskiego i będzie godzić w dobro reprezentowanej przez nas społeczności lokalnej

Pełna treść uchwały

Swoje stanowiska opublikowały również:

• Izba Gospodarcza Śląsk (10 lutego 2022):

"Izba Gospodarcza Śląsk oraz tworzący ją przedsiębiorcy obawiają się, iż zmniejszenie subwencji odbije się niekorzystnie nie tylko na działalności szkół, lecz w niedalekiej przyszłości zaważy znacząco na rozwoju i utrzymani miejsc pracy w naszych firmach. Pracodawcy już teraz mają coraz większy problem z pozyskaniem doświadczonych pracowników ze znajomością języka niemieckiego, a wielu z nas, przedstawicieli zarówno firm rodzinnych, jak i przedsiębiorstw międzynarodowych, podjęło decyzje o ulokowaniu naszych firm oraz kapitału w regionach, gdzie jest dostępna kadra posługująca się swobodnie językiem niemieckim. (...) Na zorganizowaną przez Izbę Gospodarczą Śląsk petycję "Protest środowisk gospodarczych przeciwko obcięciu przez parlament RP dotacji na edukację mniejszości narodowych i etnicznych" odpowiedziało prawie 190 przedstawicieli podmiotów gospodarczych nie tylko ze Śląska wyrażając swoją dezaprobatę wobec podejmowanych działań. Izba Gospodarcza Śląsk wyraża swoje głębokie zaniepokojenie działaniami mającymi na celu ograniczenie możliwości nauczania języka niemieckiego, gdyż mają one daleko idące konsekwencje nie tylko dla naszych przedsiębiorstw, dla gospodarki poszczególnych regionów, ale i dla przyszłości Polski.

Pełna treść stanowiska

• Śląskie Stowarzyszenie Samorządowe (15 lutego 2022):

Skutki takiego rozwiązania będą miały (...) nie tylko wymiar praktyczny i już dzisiaj stawiają pod znakiem zapytania egzystencję wielu małych szkół wiejskich, ale będą miały i już mają swój wymiar społeczny obrazujący się wskazaniem przez państwo polskie, iż pewna grupa społeczna obywateli polskich jest gorzej tratowana od pozostałych grup mniejszościowych. (...) Protestujemy przeciwko marnowaniu tych szans rozwojowych dla naszych mieszkańców i apelujemy do Premiera RP i osób decyzyjnych o pilne przeanalizowanie skutków tego szkodliwego rozporządzenia, które nie było poddane żadnym wcześniejszym konsultacjom z naszym środowiskiem, ale też i z innymi środowiskami, których skutki tego rozporządzenia dotkną.

Pełna treść stanowiska

Pozostałe stanowiska: 
Stanowisko Rady Powiatu w Oleśnie (30 grudnia 2021)
Uchwała Rady Miejskiej w Prószkowie (5 stycznia 2022) 
Uchwała Rady Gminy Izbicko (24 stycznia 2022)
Uchwała Rady Miejskiej w Zawadzkiej (24 stycznia 2022) 
Uchwała Rady Gminy Tarnów Opolski (25 stycznia 2022)
Uchwała Rady Powiatu Kędzierzyńsko-Kozielskiego (25 stycznia 2022)
Uchwała Rady Miejskiej w Głuchołazach (26 stycznia 2022) 
Uchwała Rady Miejskiej w Strzelcach Opolskich (26 stycznia 2022) 
Uchwała Rady Miejskiej w Gogolinie (27 stycznia 2022)
Uchwała Rady Gminy Strzeleczki (27 stycznia 2022)
Uchwała Rady Gminy Turawa (27 stycznia 2022)
Uchwała Rady Gminy Chrząstowice (31 stycznia 2022)
Apel Wójta i Radnych Gminy Komprachcice (10 lutego 2022)

Powyższe pisma publikujemy dzięki uprzejmości biura poselskiego posła Ryszarda Galli. Dziękujemy. 

Pod koniec 2021 r. polski parlament podjął decyzję o obcięciu finansowania edukacji w języku ojczystym dla mniejszości niemieckiej łącznie o 20 proc. Krok ten uzasadniono powołaniem się na brak poparcia dla Polonii w Niemczech ze strony rządu federalnego. Decyzja i związane z nią zarzuty zostały odrzucone przez przedstawicieli Niemiec jako "nie do przyjęcia". Polski rząd próbuje tym samym w jawny sposób zinstrumentalizować Niemców w Polsce i Polaków w Niemczech dla celów polityki wewnętrznej i zagranicznej.

Dyskutować będą:

• Knut Abraham MdB, CDU
• Rafał Bartek, Przewodniczący Sejmiku Województwa Opolskiego, Przewodniczący Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Niemców na Śląsku Opolskim (SKGD)
• Hans-Leo Dirks, radca ministerialny w Federalnym Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Ojczyzny (BMI), Komisarz Polonijny Rządu Federalnego
• Prof. dr Peter Oliver Loew, Dyrektor Niemieckiego Instytutu Polskiego
• Dr Kamila Schöll-Mazurek, Polska Sieć Federalna ds. Partycypacji i Spraw Społecznych w Niemczech "Parf of Europe"
• Moderacja: dr Agnieszka Łada-Konefał, zastępca dyrektora Niemieckiego Instytutu Polskiego

Więcej informacji oraz link do rejestracji na wydarzenie TUTAJ. 

Źródło: Deutsches Polen-Institut

Podjęta przez polski Sejm decyzja o zmniejszeniu subwencji oświatowej na nauczanie języka niemieckiego jako języka mniejszości spotkała się z niezrozumieniem nie tylko naszego środowiska. W ciągu ostatnich tygodni sprawa nabrała rezonansu medialnego: o głosowaniach w Sejmie i ostatecznym rozporządzeniu MEiN ukazały się liczne artykuły, audycje, dyskusje, konferencje prasowe i podcasty. I choć te liczne głosy nie wydają się niestety wpływać na podejmowane na najwyższym szczeblu decyzje, pociesza nas jedno: pomagają one szerszemu odbiorcy zrozumieć tematykę mniejszości, znaczenie nauczania języka pochodzenia oraz wartość, jaką w dojrzałej demokracji ma podejście do grup mniejszościowych.

Wybór artykułów zamieszczamy poniżej:

Janusz Kowalski atakuje (Wochenblatt.pl, 3.12.2021)

Plan Janusza Kowalskiego. Najpierw zmiany w budżecie, potem w ordynacji wyborczej (polsatnews.pl, 14.12.2021):

Mniejszość niemiecka pod politycznym ostrzałem. Antyniemiecki sentyment? (Rzeczpospolita, 14.12.2021).

Posłowie PiS kontra przedstawiciel Mniejszości Niemieckiej. „Brawo Zjednoczona Prawica, brawo Przemysław Czarnek!” (Wprost, 17.12.2021)

Czarnek: Nie może być tak, że w Polsce płacimy na mniejszość niemiecką, a w Niemczech nie ma ani jednego euro dla Polonii (PAP, 17.12.2021)

Budżet państwa na przyszły rok przyjęty razem z poprawką zmniejszającą finansowanie nauki języka niemieckiego dla mniejszości narodowej. Rozmowa z Rafałem Bartkiem, przewodniczącym TSKN na Śląsku Opolskim (Radio Opole, 20.12.2021)

Konferencja prasowa ws. obniżenia wysokości subwencji oświatowej na edukację w zakresie języków mniejszości narodowych i etnicznych (TSKN na Śląsku Opolskim, 22.12.2021):

Jak PiS na złość Niemcom odmraża polskim obywatelom uszy (OKO Press, 29.12.2021)

Konferencja MN poświęcona zmniejszeniu subwencji na nauczanie języków mniejszości narodowych (Redakcja Mittendrin, 29.12.2021):

Dlaczego karze się nas, krzywdzi i dyskryminuje? (Radio Mittendrin, 29.12.2021)

To niebywałe kuriozum. Wywiad z prof. Grzegorzem Januszem, kierownikiem Katedry Systemów Politycznych i Praw Człowieka na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie (Wochenblatt.pl, 30.12.2021): 

Takiej sytuacji w warunkach państwa polskiego nie pamiętam, aby obcięto taką kwotę i zapowiadano, że w roku następnym połowa środków przewidzianych na naukę języka mniejszości zostanie także obcięta w budżecie. To jest jakieś niebywałe kuriozum, które dla mnie jako badacza problemów mniejszości jest kompletnie niezrozumiałe. W mojej ocenie taka decyzja jest przedziwna.

Zapis rozmowy TUTAJ. 

Rozmowa z Tomaszem H. Kandziorą, wójtem gminy Reńska Wieś, o konsekwencjach obniżenia subwencji na nauczanie języka niemieckiego jako języka mniejszości dla samorządu, uczniów i nauczycieli (Wochenblatt.pl, 4.1.2022)

RPO: Obniżenie subwencji na nauczanie języka mniejszości może być niezgodne z konstytucją (Radio Opole, 7.1.2022)

"O senat jestem spokojny, zobaczymy co będzie w sejmie, mam nadzieję że posłowie przez święta zastanowili się" - Poseł Ryszard Galla na antenie Radia Opole (10.1.2022)

Pieniądze na naukę języka niemieckiego "wyłudzane"? Jest zawiadomienie dotyczące słów Janusza Kowalskiego (dziennik.pl, 12.1.2022)

Nasz język, nasza tożsamość (olsztyn24.com, 13.1.2022)

Problem. Niektórym zależy, żeby zlikwidować nasz regionalny językowy koloryt (opowiecie.info, 13.1.2022)

Obniżenie subwencji na naukę języków. Przeciwne mniejszości z regionu (Olsztyn TVP, 13.1.2022)

Ciecie to dyskryminacja (Wochenblatt.pl, 13.1.2022):

Region Warmii i Mazur to najbardziej wielokulturowy region w Polsce, ta wielokulturowość ubogaca ten region i mieszkańców naszego województwa - mówi Sabina Reguła. - To tutaj największymi przedstawicielami mniejszości narodowych i etnicznych jest mniejszość niemiecka oraz ukraińska. Zatem w województwie warmińsko-mazurskim są szkoły z nauczanym językiem ukraińskim oraz szkoły z dodatkową nauką języka niemieckiego jako języka mniejszości narodowej. Trzeba pamiętać, że rodzice tych właśnie uczniów są pełnoprawnymi obywatelami Polski, obywatelami płacącymi podatki w Polsce. A tych uczniów przez decyzję obcięcia subwencji oświatowych na zajęcia dla nich przeznaczone będzie się dyskryminować.

29:25 – Sejmowa Komisja przeciw środkom na języki mniejszości (Wochenblatt.pl, 19.1.2022)

Bodnar: W jakim państwie chcemy żyć, jakim państwem chcemy być? (Na Temat, 25.1.2022)

Jestem za symetrią w stosunkach dwustronnych, ale… (Wochenblatt.pl, 26.1.2022)

Nie mogę zgodzić się na takie ograniczanie wydatków budżetowych (Wochenblatt.pl, 26.1.2022)

Sejm zmniejszył wydatki na naukę języków mniejszości. Stracą na tym tysiące polskich uczniów (Wyborcza Opole, 27.1.2022)

Kaszubi nie stracą dotacji na naukę języka? Pytamy pomorskich posłów (Zawsze Pomorze, 28.1.2022)

To jest przerażające! (Wochenblatt.pl, 28.1.2022)

Thorsten Klute: Coraz więcej uczniów na lekcjach polskiego (dw.com, 30.1.2022)

Berlin broni mniejszości niemieckiej przed PiS. "Ta polityka zaszkodzi Polsce" (Wyborcza.pl, 1.2.2022)

Kowalski wymyślił, Czarnek przyklasnął. Niemcy wściekli na PiS (o2.pl, 1.2.2022)

Czarnek znowu kłamie. Niemieckie landy wspierają Polaków w Niemczech (Podcast Gazety Wyborczej, 2.2.2022)

Zależy mi na dobru tego Heimatu, ale za ten Sejm się wstydzę – mówi poseł mniejszości niemieckiej (OKO Press, 2.2.2022):

Prawa mniejszości niemieckiej zostały wpisane w antyniemiecką propagandę, jaką ten rząd uprawia. Staliśmy się pionkiem w tej grze. A właściwie nie my, ale dzieci, które przez lata uczyły się niemieckiego jako języka ojczystego, stały się jej zakładnikami. (...) Nie da się nie łamiąc prawa wyodrębnić jednej mniejszości i potraktować inaczej. Jeśli dajemy pieniądze na nauczanie języków ojczystych mniejszości, to wszystkich, od Kaszubów poprzez Litwinów, Ukraińców, Białorusinów, Czechów, po Niemców. Jeśli jest ustalona waga X do naliczania tej subwencji na jednego ucznia, ona jest taka sama dla ucznia niemieckiego, ukraińskiego czy Kaszeby. Chyba że rząd zdecydowałby się na forsowanie zapisu, o którym na komisji mniejszości narodowych mówił nam niedawno przedstawiciel ministerstwa edukacji, że subwencja na naukę niemieckiego finansowałaby tylko godzinę nauki tygodniowo, zamiast minimum trzech. Oznaczałoby to nierówność między mniejszościami i między dziećmi, rzecz niewyobrażalna.

Rafał Bartek: Zabieranie pieniędzy na naukę języka niemieckiego będzie dyskryminacją i segregacją mniejszości (Radio Doxa, 3.2.2022):

Klamka zapadła (Wochenblatt.pl, 5.2.2022)

Mniejszość niemiecka protestuje (Gazeta Olsztyńska, 6.2.2022).

Mniejszość Niemiecka oburzona decyzją ministra Czarnka. "Sprawa jest skandaliczna" (NaTemat.pl, 6.2.2022)

Decyzja podjęta na podstawie błędnych założeń (Wochenblatt.pl, 7.2.2022)

Pełnomocnik rządu RFN negatywnie o rozporządzeniu MEiN (Radio Opole, 7.2.2022)

Pełnomocnik rządu RFN negatywnie o rozporządzeniu MEiN (Portal Samorządowy, 7.2.2022)

Pełnomocnik rządu RFN ostro krytykuje rozporządzenie Czarnka. "Dyskryminujące" (Dziennik.pl, 7.2.2022)

Pełnomocnik rządu RFN o rozporządzeniu ministra Czarnka: 'To dyskryminująca decyzja, oparta na błędnym założeniu' (Wyborcza Opole, 7.2.2022)

Prof. Fabritius: Jestem zaskoczony tym rozporządzeniem, które z perspektywy niemieckiego rządu wprowadza dyskryminację między mniejszościami narodowymi i etnicznymi w Polsce. Jest mi żal, że podejmując decyzję w tej sprawie, nie wzięto pod uwagę wszystkich dokumentów i porozumień pomiędzy naszymi rządami

Europosłanka Zalewska: to dobrzy sąsiedzi i musimy znaleźć rozwiązanie. Mniejszość Niemiecka mówi o 200 milionach euro na naukę języka ojczystego dla Polonii (Radio Opole, 7.2.2022)

Mniejszość niemiecka broni się przed dyskryminacją. Mocne słowa pełnomocnika rządu Niemiec (Strzelec Opolski, 7.2.2022)

Mniejszość Niemiecka oburzona rozporządzeniem Czarnka. „Sprawa jest skandaliczna” (Fakt, 7.2.2022)

Mniejszość niemiecka odpowiada Januszowi Kowalskiemu. Riposta posła spotkała się z kontrą (Wprost, 7.2.2022)

Pełnomocnik rządu RFN negatywnie o rozporządzeniu MEiN (Portal Samorządowy, 7.2.2022)

Przemysław Czarnek wprowadza kontrowersyjne zmiany. Rozporządzenie uderza w mniejszości (Gazeta.pl: e-dziecko, 7.2.2022):

Zdaniem posła Ryszarda Galla poprawka jest "bardzo zła, szkodliwa i niekonstytucyjna". Zwrócił uwagę na fakt, że Polskę obowiązują regulacje traktatowe dotyczące ochrony mniejszości narodowych oraz języków regionalnych. "Jestem ciekaw, jak rząd polski będzie raportował realizację zapisów tych traktatów w momencie, kiedy doprowadzają do takiego pogwałcenia konstytucji, ustawy o mniejszościach, czy ustawy o oświacie" - zaznaczył. Przeciwni nowym przepisom byli również rodzice, nauczyciele i uczniowie mniejszości niemieckiej. "Nie dość, że mniejszości narodowe i etniczne w Polsce są dyskryminowane, to mniejszość niemiecka będzie jeszcze bardziej dyskryminowana. To nie jest kraj europejski" - powiedziała w piątek w Sejmie posłanka Lewicy Wanda Nowicka.

Spór Polski i Niemiec o nauczanie języka mniejszości da się rozwiązać. Potrzebna jest jednak dobra wola obu stron (Nowa Trybuna Opolska, 8.2.2022)

Nie 3, a 1 godzina języka niemieckiego w szkole. Nowe prawo ma zostać zaskarżone, bo mniejszość niemiecka czuje się dyskryminowana (Nowa Trybuna Opolska, 8.2.2022)

"FAZ": Polska podejmuje działania przeciwko językowi niemieckiemu (Wiadomości wp.pl, 8.2.2022)

Pełnomocnik rządu RFN: Decyzja ws. nauki niemieckiego to dyskryminacja (Interia wydarzenia, 8.2.2022)

Przedstawiciel rządu Niemiec negatywnie o rozporządzeniu MEiN ws. nauki języka niemieckiego jako ojczystego (TVN24, 8.2.2022)

Będzie mniej dodatkowych lekcji języka niemieckiego dla uczniów z mniejszości niemieckiej (TVN24, 8.2.2022)

Nauczanie niemieckiego jako ojczystego [KOMENTARZE] (Radio Opole, 8.2.2022)

Czarnek dyskryminuje mniejszość niemiecką? Kolejne kontrowersje (Wiadomości wp.pl, 8.2.2022)

"Minister Czarnek zmienił jeden paragraf i wpisał dyskryminację dzieci mniejszości niemieckiej" (Audycje Tok FM, 9.2.2022)

Po trzy godziny języka mniejszości, o ile nie jest to niemiecki (Prawo.pl, 9.2.2022):

Prof. Ryszard Piotrowski, konstytucjonalista z Uniwersytetu Warszawskiego: Nawet jeżeli byłoby to tymczasowe działanie zmierzające np. do osiągnięcia jakiejś poprawy sytuacji mniejszości polskiej na terenie Niemiec, skądinąd niedopuszczalne, ponieważ wymierzone w prawa obywatelskie, to to tak sformułowany przepis rozporządzenia stanowi naruszenie art. 32 ust. 2 Konstytucji z uwagi na dyskryminacyjny charakter regulacji. Ponadto mamy do czynienia z naruszeniem art. 2 Konstytucji, który nakazuje chronić prawa nabyte - podkreśla.

Rada Europy krytykuje Polskę. Chodzi o mniejszość niemiecką (DW.com, 9.2.2022)

Konferencja Ambasadorów RP: Decyzja ministra Czarnka służy interesom wyborczym rządzącej w Polsce koalicji, a nie środowiskom polskim w Niemczech (Monitor konstytucyjny, 10.2.2022)

Co dalej z Polonią w Niemczech? (WDR: COSMO po polsku, 10.2.2022)

Czarnek uderza w mniejszość niemiecką. „To segregacja społeczna” (OKO Press, 11.2.2022)

Godzina niemieckiego zamiast trzech. Przedstawiciele mniejszości oburzeni (radio RMF24, 11.2.2022)

Tomasz Terlikowski: Nie ma zgody na dyskryminację (Rzeczpospolita, 11.2.2022):

To jest pogwałcenie przede wszystkim Konstytucji, bo dzieli się społeczeństwo na dwie grupy – jedni mogą więcej, drudzy mniej. (...) To jawna dyskryminacja. A po drugie złamana jest ustawa o mniejszościach narodowych i etnicznych, która mówi jedno – równo traktuje się wszystkie mniejszości. A tutaj dokonywana jest segregacja społeczna.

Ambasador Niemiec: Rozporządzenie resortu edukacji uderza tylko w mniejszość niemiecką (Interia wydarzenia, 11.2.2022)

Mniejszości w państwie niepraworządnym (Konferencja ambasadorów RP, 13.2.2022)

W mniejszości siła demokracji (podcast "2 historyków 1 mikrofon": prof. Krzysztof Ruchniewicz i prof. Przemysław Wiszewski, 14.2.2022)

Wicekanclerz RFN: Nasi inwestorzy pytają, dokąd zmierza Polska, jeśli chodzi o praworządność (Na temat, 14.2.2022)

W obliczu dyskryminacji prawnej mniejszości niemieckiej w Polsce, związanej z decyzją o redukcji środków na nauczanie języka ojczystego podjętym w Sejmie RP, Fundacja Stiftung Verbundenheit mit den Deutschen im Ausland oraz Grupa Robocza Mniejszości Niemieckich (AGDM) w Federalistycznej Unii Europejskich Grup Narodowościowych (FUEN) zapraszają do dyskusji online na temat "Redukcja lekcji języka niemieckiego dla mniejszości niemieckiej w Polsce i jej konsekwencje".

Źródło informacji: stiftung-verbundenheit.de